Lần đầunhìn thấy thầy, thú thật, tôi hơi sợ
Tôi vẫn nhớ cảm giác lần đầu nhìn thấy thầy Phạm Thành Long.
Một người đàn ông đầu trọc, áo đỏ, đứng giữa sân khấu, ánh mắt sắc, giọng dứt khoát như gõ vào từng chữ. Trông rất “đầu gấu”. Rất ghê gớm. Nếu gặp ngoài đường mà không biết ông là ai, có lẽ tôi sẽ đi vòng sang bên kia.
Tôi kể thật cái ấn tượng đầu tiên đó, vì tôi tin rất nhiều người cũng thấy y hệt. Chúng ta được dạy “trông mặt mà bắt hình dong” từ bé. Và một người phụ nữ đã ngã lên ngã xuống trong kinh doanh như tôi thì lại càng cảnh giác — tôi nhìn ai cũng qua một lớp kính đề phòng.
Nhưng một năm đồng hành sau đó đã dạy tôi một bài học mà tôi nghĩ đáng để viết ra đây. Không phải bài học về ông. Là bài học về chính cái cách tôi nhìn người — và cách tôi làm nghề.
Vài dữ kiện về thầy, kể tỉnh táo trước khi tôi kể cảm nhận
Trước khi kể phần của mình, tôi để phần dữ kiện ở đúng chỗ của nó — đúng những gì tra được, không thêm màu.
Theo thông tin công khai, ông Phạm Thành Long sinh ngày 16/9/1976 tại Hà Nội. Xuất phát điểm của ông không phải diễn giả, mà là luật sư — chuyên Luật Kinh doanh và Sở hữu trí tuệ (quyền đối với tài sản trí tuệ như thương hiệu, sáng chế). Ông sáng lập Công ty Luật Gia Phạm, từng được trao danh hiệu “Luật sư Sao vàng Đất Việt” (2006) và “Sao vàng Thủ đô” (2008). Sau hơn hai mươi năm hành nghề luật, ông chuyển sang làm nhà đào tạo, diễn giả — hồ sơ công khai ghi hơn 300 khóa học và hội thảo — và là tác giả cuốn sách “The Abundance Factor” (tạm dịch: Yếu tố Thịnh vượng). Triết lý ông hay nhắc gói trong ba chữ: Giàu có – Khỏe mạnh – Hạnh phúc.
Tôi để những con số đó ở đúng chỗ của nó: đó là hồ sơ của một người, không phải lời hứa về kết quả của tôi hay của bạn. Danh hiệu là danh hiệu. Nó không tự chuyển thành tiền trong tài khoản ai, cũng không tự chứng minh một con người tử tế.
Vì cái tôi sắp kể — thứ khiến tôi đổi cách nghĩ — nằm ở chỗ không có danh hiệu nào ghi lại. Nó nằm ở những buổi học rất đời, khi không còn ánh đèn sân khấu.
Định kiến trong đầu tôi mới là kẻ cản đường
Phải thành thật: rào cản lớn nhất giữa tôi và người thầy này không phải là ông. Là cái đầu của tôi.
Bên ngoài, tôi vướng đúng hai thứ ai cũng vướng. Một là cái vẻ dữ dằn — đầu trọc, áo đỏ, giọng gằn. Hai là một định kiến chung của cả xã hội mà chắc bạn cũng nghe: “mấy ông thầy dạy làm giàu, coi chừng lùa gà”. Tôi từng đọc đủ những bài tranh cãi trên mạng gọi ông thế này thế kia. Tôi mang hết mớ đó vào lớp.
Nhưng sâu hơn cái vẻ ngoài, có một nỗi sợ thật của riêng tôi. Tôi đã đặt niềm tin sai nhiều lần rồi. Tôi từng vỡ mộng với một cái spa ở Trung Quốc, mất cả vốn. Tôi từng nhìn doanh thu một nhà hàng rơi từ gần 1.800 đô xuống 200 đô một ngày. Tôi từng lỗ một số tiền lớn chỉ trong 28 ngày mở cửa rồi phong tỏa. Người đã trả giá bằng tiền thật như thế không dễ mở lòng tin ai. Mỗi lần định tin một người, trong bụng lại có tiếng thì thầm: “Coi chừng, lần thứ tư đấy.”
Và tôi nghĩ điều này công bằng để nói ra: một người đã đổ mồ hôi và nước mắt vào công việc của mình thì xứng đáng được nhìn người khác bằng trải nghiệm thật, chứ không phải bằng một cái áo đỏ hay một dòng bình luận trên mạng. Nhưng tôi đã suýt làm ngược lại. Tôi suýt đánh giá xong một con người chỉ trong ba giây đầu tiên nhìn thấy.
Đó mới là kẻ cản đường thật sự. Không phải ông. Là cái thói “nhìn mặt kết luận” nằm sẵn trong tôi.
Điều một năm đồng hành hé lộ — thứ không quay phim nào ghi lại được
Rồi tôi ở lại. Học khóa “Đánh thức sự giàu có” khóa 68 cuối 2024, đầu 2025, rồi ở lại cộng đồng Eagle Camp, tới nay đã sang năm thứ hai. Đủ lâu để nhìn một con người không phải qua ba giây, mà qua ba trăm sáu mươi lăm ngày.
Và người đàn ông “đầu gấu” đó, nhìn gần, hóa ra là người khác hẳn.
Thứ đầu tiên đập vào mắt tôi là kỷ luật. Không phải kỷ luật ông giảng trên sân khấu — ai chả giảng được. Là kỷ luật ông sống. Đúng giờ tới mức người khác phải ngượng. Dậy sớm, tập luyện, giữ sức khỏe, làm đúng điều ông nói người khác làm. Tôi từng nghĩ mấy diễn giả lên sân khấu hô hào là một chuyện, sống ra sao lại là chuyện khác. Ở đây tôi thấy ngược lại: ông đòi học viên điều gì thì tự ông làm điều đó trước, rõ ràng, không diễn. Với một người quen soi bằng chứng như tôi, cái đó nói nhiều hơn mọi bài giảng.
Thứ hai, và cái này mới làm tôi bất ngờ, là sự ấm áp. Cái vẻ ghê gớm bên ngoài chỉ là lớp vỏ. Bên trong là một người lo cho học viên đến sốt ruột. Ông không chỉ muốn người ta nghe cho sướng tai rồi về. Ông muốn từng người thật sự làm được, thật sự đổi được đời mình. Cái sự nghiêm khắc mà lần đầu tôi thấy “đầu gấu” ấy, hóa ra là nghiêm khắc của một người thương thật — kiểu nghiêm khắc của người không nỡ để bạn dậm chân tại chỗ.
Nhưng chi tiết chạm vào tôi nhất, chi tiết tôi giữ tới giờ, là điều này: ông không bao giờ bỏ lại bất cứ học viên nào tụt lại phía sau.
Người không bỏ lại ai — khoảnh khắc tôi đổi cách nhìn
Trong bất cứ lớp học nào cũng có người đi nhanh và người đi chậm. Người nắm bài trong một buổi, và người loay hoay mãi chưa hiểu. Chuyện thường tình là lớp sẽ chạy theo số đông đi nhanh, còn ai chậm thì tự lo.
Ở đây tôi thấy điều ngược lại. Người đi chậm nhất không bị bỏ lại. Ông quay lại. Ông chờ. Ông giảng lại theo một cách khác cho tới khi người ta gật đầu thật, chứ không phải gật cho xong. Có những người vào lớp rụt rè, tự ti, tưởng như mình không thuộc về chỗ này — và họ được kéo đi cùng, không ai để họ rơi lại một mình ở phía sau.
Tôi ngồi nhìn những khoảnh khắc đó, và có cái gì đó trong tôi mềm ra.
Bởi vì tôi hiểu cái cảm giác của người tụt lại phía sau. Đã có những giai đoạn tôi chính là người đó — đứng giữa một thị trường sập, một mình xoay xở, thấy cả thành phố bỏ mình lại. Tôi biết rõ nó cô đơn thế nào. Nên khi thấy một người thầy dứt khoát không để ai phải một mình như thế, cái lớp kính đề phòng trong tôi bắt đầu hạ xuống.
Đây cũng là chỗ tôi hiểu ra một điều về những người thầy thật. Người thầy giỏi không phải người tỏa sáng nhất trên sân khấu. Là người, khi đèn tắt và không còn ai quay phim, vẫn cúi xuống chờ người đi chậm nhất. Cái tử tế ở chỗ không ai nhìn mới là cái tử tế thật.
Và tôi tự thấy xấu hổ một chút. Vì suýt nữa tôi đã gói gọn con người này trong hai chữ “đầu gấu” rồi bỏ đi.
Điều thật sự thay đổi ở tôi — không phải cảm hứng, mà là cách làm nghề
Nếu bài viết này chỉ để khen một người thầy thì tôi đã không viết. Tôi viết vì cái ông dạy tôi cuối cùng lại quay về thay đổi chính tôi.
Thay đổi thứ nhất: tôi bỏ bớt thói đánh giá người qua vẻ ngoài. Trong nghề của tôi — tôi làm nhà hàng, mỗi ngày gặp hàng trăm con người: nhân viên bếp, chạy bàn, shipper, khách lạ — cái thói “nhìn mặt kết luận” là một thói nguy hiểm. Tôi từng vội gạt người này, vội tin người kia, chỉ dựa vào ấn tượng ba giây. Bây giờ tôi chậm lại. Tôi cho người ta thời gian như tôi ước mình đã cho ông.
Thay đổi thứ hai, lớn hơn: tôi mang tinh thần “không bỏ lại ai” vào cách tôi điều hành.
Thật ra hạt giống đó có sẵn trong tôi từ trước. Giữa dịch, khi khoảng 300 nhà hàng quanh tôi đóng cửa, tôi gom khoảng 100 shipper về một mối, làm mô hình “cho thuê bếp 0 đồng”, để mỗi người trong đợt ấy vẫn có hơn 2.000 tiền công giao hàng mà sống. Hồi chỉ còn 6 bàn, tôi vẫn phục vụ từng bàn như thể đó là vị khách quan trọng nhất đời mình. Tôi vốn tin vào chuyện không để ai bị bỏ lại — nhưng tôi làm theo bản năng, lúc nhớ lúc quên.
Sau một năm nhìn thầy làm điều đó một cách kỷ luật, tôi biến nó thành nguyên tắc. Nhân viên đi chậm thì tôi kèm lại, chứ không loại ngay. Người mới vào rụt rè thì tôi dành thời gian, chứ không mặc kệ cho họ tự bơi. Tôi bắt đầu viết quy trình ra thành chữ, số hóa từng bước — một phần cũng là để không ai trong đội của tôi bị bỏ lại chỉ vì “mọi thứ nằm trong đầu chị chủ”. Cái kỷ luật tôi học được không nằm trên slide. Nó nằm trong cách tôi trả lương, xếp ca, và đối xử với người yếu nhất trong đội mình.
Đó mới là thứ tôi thật sự “học” được. Không phải một câu quote treo tường. Là một cách sống, ngấm dần qua việc ngồi cạnh một người sống như thế đủ lâu.
Không có phép mầu — chỉ có kỷ luật, và một sự thành thật
Tôi phải nói thẳng vài điều, để bạn đọc bài này với con mắt tỉnh táo như tôi mong bạn có.
Một: tôi không vô tư một trăm phần trăm khi kể chuyện này. Tôi hiện đang ở trong hệ sinh thái học tập của thầy (Eagle Camp), đồng thời đang xây mô hình kinh doanh của riêng mình. Nghĩa là tôi có lợi ích liên quan, và tôi có thể vô thức tô hồng. Tôi muốn bạn biết điều đó trước khi tin bất cứ dòng nào — để bạn tự trừ hao.
Hai: tôi không kể chuyện này để mời bạn đi học ông. Bạn học ai, tin ai, là việc của bạn, và bạn nên tự tra, tự cân nhắc. Điều tôi muốn bạn mang về không phải một cái tên. Là một câu hỏi.
Bởi vì bài học lớn nhất một năm qua không phải “thầy Long tốt thế nào”. Là: tôi đã suýt bỏ lỡ một người thầy tốt chỉ vì một cái áo đỏ và một định kiến. Và tôi tự hỏi, trong đời mình, tôi đã đóng cửa với bao nhiêu người, bao nhiêu cơ hội, chỉ vì ba giây nhìn mặt đầu tiên?
Không có phép mầu trong chuyện phát triển bản thân. Không có một câu thần chú nào làm bạn khôn hơn sau một đêm. Chỉ có kỷ luật — và đôi khi, chỉ có sự khiêm tốn để thừa nhận rằng cái nhìn đầu tiên của mình đã sai.
Còn bạn thì sao?
Tôi kể hành trình này trên blog của mình không để dạy ai, mà để bạn hiểu hơn con đường tôi đang đi — và có lẽ, để bạn nhìn lại con đường của chính bạn.
Trong đời bạn, có ai đó bạn từng gạt đi chỉ vì vẻ ngoài của họ không? Một người thầy, một đối tác, một nhân viên, hay chỉ là một người lạ? Và biết đâu, nếu bạn cho họ ba trăm sáu mươi lăm ngày thay vì ba giây, câu chuyện đã khác.
Viết cho tôi một dòng ở phần bình luận — kể tôi nghe một lần bạn đã “nhìn mặt bắt hình dong” rồi nhận ra mình sai. Tôi đọc hết. Và nếu bạn muốn đi cùng tôi những chặng tiếp theo của hành trình làm nghề và làm người, ghé thuyanhvn.com.
Người đàn ông đầu trọc áo đỏ đó đã dạy tôi rằng: đừng vội đóng cửa với ai. Kể cả người trông “đầu gấu” nhất, đôi khi lại là người tử tế nhất khi không có ai quay phim.
Bài viết này là trải nghiệm và góc nhìn cá nhân của tôi với tư cách một học viên, không phải lời khuyên đầu tư hay tài chính, và không thay ai cam kết bất cứ điều gì. Các dữ kiện về thầy Phạm Thành Long nêu theo thông tin công khai tại thời điểm viết bài.
Câu hỏi thường gặp
Phạm Thành Long là ai?
Theo thông tin công khai, ông Phạm Thành Long sinh ngày 16/9/1976 tại Hà Nội, xuất thân là luật sư chuyên Luật Kinh doanh và Sở hữu trí tuệ, sáng lập Công ty Luật Gia Phạm. Sau hơn 20 năm hành nghề luật, ông chuyển sang làm nhà đào tạo, diễn giả, và là tác giả cuốn “The Abundance Factor”. Tôi kể ông dưới góc một học trò, không thay ông khẳng định điều gì.
Vì sao lần đầu chị lại thấy thầy “đầu gấu”?
Vì thầy có ngoại hình rất đặc trưng — đầu trọc, hay mặc áo đỏ, giọng dứt khoát, ánh mắt sắc. Nhìn thoáng qua rất dữ dằn. Tôi kể lại cảm giác thật đó để nói về chính bài học của mình: tôi đã suýt đánh giá một con người chỉ qua ba giây đầu tiên.
Một năm đồng hành đã thay đổi điều gì ở chị?
Không phải cảm hứng, mà là cách làm nghề. Tôi bỏ bớt thói đánh giá người qua vẻ ngoài, và mang tinh thần “không bỏ lại ai phía sau” vào cách tôi điều hành nhà hàng — kèm lại nhân viên đi chậm, dành thời gian cho người mới, viết quy trình ra thành chữ để không ai bị bỏ rơi.
Vì sao chị kể chuyện này trên blog?
Để bạn hiểu hơn con đường của tôi, chứ không phải để bán khóa học cho ai. Tôi có lợi ích liên quan — đang ở trong hệ sinh thái học tập đó — nên tôi nói rõ để bạn tự trừ hao. Bài học tôi muốn để lại: đừng đóng cửa với một người chỉ vì cái nhìn đầu tiên.
Về tác giả
Tôi là Thủy Anh, sinh năm 1990, founder chuỗi nhà hàng lẩu nướng tại Campuchia. Tôi đi qua ba lần vỡ mộng kinh doanh và hai đợt Covid, từng mở tới 16 nhà hàng rồi ngồi lại tối ưu xuống còn 6. Tôi là học trò thầy Phạm Thành Long, thành viên cộng đồng Eagle Camp, học viên khóa Internet Power System (IPS). Hiện tôi đang hệ thống hóa doanh nghiệp và xây mô hình nhượng quyền lẩu nướng. Tôi viết lại hành trình của mình tại thuyanhvn.com — không để dạy ai, chỉ để đi cùng những người đang chông chênh giống tôi ngày trước.